Trong di sản Johann Strauss II, bên cạnh những bản valse quen thuộc đã trở thành “quốc ca” của Vienna như An der schönen blauen Donau hay Kaiser-Walzer, vẫn có những tác phẩm ẩn chứa vẻ đẹp độc đáo, phản ánh những trải nghiệm du hành và cảm hứng xuyên biên giới. Wo die Citronen blüh’n Op. 364 (Nơi chanh nở hoa, 1874) là một trong số đó – bản valse mang đậm sắc thái Địa Trung Hải, vừa rực rỡ, vừa phảng phất nỗi hoài niệm.
Strauss sáng tác tác phẩm này sau chuyến đi Ý, nơi phong cảnh thiên nhiên và bầu không khí Địa Trung Hải đã để lại ấn tượng sâu sắc. Ngay từ nhan đề – gợi nhớ câu thơ Goethe về miền Nam “Wo die Citronen blüh’n” – tác phẩm đã mở ra một thế giới âm nhạc tràn ngập ánh nắng, hương hoa và sắc màu phương Nam.
Bản valse mở đầu bằng những giai điệu dịu dàng, trong sáng như ánh bình minh trên biển Địa Trung Hải. Các chủ đề nhạc kế tiếp mang tính chất bay bổng, đôi khi có nét hoang dại, gợi lên những khu vườn chanh vàng rực, những con đường ven biển ngập tràn sức sống. Strauss vẫn giữ khung nhịp valse Vienna, nhưng lồng vào đó sự tươi mới và chất màu sắc của miền Nam châu Âu, khiến âm nhạc vừa gần gũi vừa khác lạ.
Wo die Citronen blüh’n là minh chứng cho khả năng sáng tạo không biên giới của Strauss: ông đã biến valse Vienna – biểu tượng của thủ đô Áo – thành phương tiện để diễn đạt cảm hứng ngoại quốc. Tác phẩm mở rộng chiều kích của valse, làm giàu thêm kho tàng âm nhạc Áo bằng hơi thở Địa Trung Hải.
Hơn một thế kỷ rưỡi sau, bản valse “Nơi chanh nở hoa” vẫn vang lên như khúc nhạc trữ tình về sự gặp gỡ giữa Vienna và miền Nam châu Âu. Với Hội Hữu nghị Việt Nam – Áo, việc giới thiệu tác phẩm này không chỉ nhằm tôn vinh Johann Strauss II nhân dịp 200 năm ngày sinh (1825–2025), mà còn là một phần trong chuỗi chuyên đề “Strauss ẩn dấu” – hành trình khám phá những tác phẩm ít được biết đến nhưng góp phần làm nên chân dung toàn diện của “ông hoàng valse Vienna”.